In de tentoonstelling zie je Romeinse kapsels op gedetailleerde portretten, vooral van leden van keizerlijke families. Daarnaast zijn er gereedschappen en materialen te zien die nodig waren om zulke haarstijlen te maken, en een pruikreconstructie van een haarstijl. Bezoekers kunnen ook zelf in een kappersstoel plaatsnemen, en met behulp van een instructiefilm leren hoe ze hun eigen haar kunnen opsteken in het kapsel van keizerin Livia.

Status en identiteit

In de Romeinse tijd volgden mensen de laatste mode in haarstyling op de voet, en volgden veranderingen in haarmode elkaar snel op. Tijdens de Republiek droegen vrouwen relatief eenvoudige kapsels: het haar werd naar achteren gekamd en in een knot gedraaid. In de keizertijd raakten veel ingewikkeldere kapsels in de mode, met haarstukken en pruiken voor extra volume. Vooral invloedrijke vrouwen aan het hof in Rome bepaalden welke haarstijl op dat moment als modern gold.

Kapsels waren voor Romeinen niet alleen een manier om een gedeelde identiteit en cultuur te laten zien, maar benadrukten ook verschillen in maatschappelijke status. De meest modieuze kapsels vergden tijd, vakmanschap en geld en waren daarom niet voor iedereen weggelegd. Waar gewone stadsbewoners naar de vele kapperszaken en barbiers gingen, hadden rijke Romeinse vrouwen vaak een privékapper. Meestal waren dat slaafgemaakte vrouwen.

Geschiedenis menselijk maken

De tentoonstelling is samengesteld door Anique Hamelink, die in 2024 promoveerde aan de UvA. In haar promotieonderzoek bestudeerde ze een groot aantal Romeinse grafportretten, om zo meer te weten te komen over kleding, kapsels en sieraden in de Romeinse tijd. ‘De Romeinse samenleving was sterk op kleding gericht’, aldus de onderzoeker. ‘Mensen lieten daarmee bijvoorbeeld hun status zien en hun ideeën over man‑vrouwrollen.’

Het concept van de tentoonstelling is ontstaan uit Hamelinks jarenlange betrokkenheid bij de Levende Geschiedenisvereniging Legio II Augusta, vertelt ze. Al jaren maakt ze op historische evenementen reconstructies van Romeinse haarstijlen bij de vrouwen van deze groep. ‘Het vertalen van wat we zien op een stenen portret van bijna 2000 jaar geleden naar iets dat gedragen wordt door een echt persoon, maakt geschiedenis tastbaar en menselijk. Mijn studenten aan de UvA waarderen dat, en dat wilde ik ook aan de bezoekers van het museum meegeven door reconstructies te integreren in mijn tentoonstelling.’

De tentoonstelling Kapsalon RMO is tot en met 1 november 2026 te bezoeken in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.