De tussentijdse verkiezingen in de VS worden van oudsher vaak gezien als een referendum over de zittende president, en in dat opzicht komen de midterms op een ongunstig moment voor Trump. Zijn huidige goedkeuringspercentage ligt rond de 37 procent. Volgens Hull is het dan ook zeer aannemelijk dat het historische patroon zich zal herhalen.

'Als we naar eerdere midterms kijken, is de kans groot dat kiezers hun onvrede over de zittende president zullen uiten. In 2006 leden de Republikeinen bijvoorbeeld een zware nederlaag bij de tussentijdse verkiezingen, toen veel Amerikanen gefrustreerd waren over het falen van George W. Bush in Irak. Het is waarschijnlijk dat dit opnieuw zal gebeuren, niet in de laatste plaats omdat Trump erop staat dat alles in de politieke campagne om hem draait. Een president die meer gericht is op zijn partij, zou zich tijdens een periode van impopulariteit misschien wat meer op de achtergrond houden. Trump heeft zijn aanhangers daarentegen herhaaldelijk opgeroepen om te stemmen alsof hij zelf op het stembiljet staat.'

Zorgen over economie

De economie wordt naar verwachting het belangrijkste thema bij de midterms. De Verenigde Staten hebben de afgelopen jaren te maken gehad met aanzienlijke inflatie, waarbij vooral de benzineprijzen sterk zijn gestegen. Daarnaast is de arbeidsmarkt gestagneerd en hebben de hogere rentetarieven het voor Amerikanen duurder gemaakt om geld te lenen voor bijvoorbeeld leningen en hypotheken.

'Uit focusgroepen en peilingen blijkt dat kiezers de kosten van levensonderhoud en de economie het belangrijkste thema vinden', zegt Hull. 'Dat is vaker zo, maar het is bijzonder relevant bij deze verkiezingen, omdat Trump in 2024 beloofde het dagelijks leven betaalbaarder te maken voor gewone Amerikanen. In de praktijk zijn de prijzen juist de andere kant op gegaan. Ondertussen heeft de president in Washington D.C. flink met geld gesmeten, met plannen voor een balzaal bij het Witte Huis en een triomfboog. Bovendien heeft hij de affordability crisis afgedaan als een verzinsel.'

Bij de midterms zijn nationale en lokale kwesties nauw met elkaar verweven, wat ook op het gebied van economie sterk naar voren komt. Hull noemt Michigan als voorbeeld. Deze staat lijdt economisch onder de invoerheffingen die zijn opgelegd aan Canadese producten. Ongeveer 40 procent van de export van Michigan gaat naar Canada. De tarieven die Trump invoerde, leiden tot veel economische pijn in de staat.

En volgens Hull is er naast de economische gevolgen van Trumps beleid nog een andere factor die nadelig kan uitpakken voor de Republikeinen. 'Op belangrijke momenten in zijn politieke carrière is Trump erin geslaagd empathie voor de arbeidersklasse uit te stralen. Dat was bijvoorbeeld het geval in 2016, toen hij Appalachia bezocht en werkloze mijnwerkers beloofde dat hij de banen in de kolenindustrie zou terugbrengen. Maar de afgelopen twee jaar heeft hij veel minder gedaan om een emotionele band met werkende Amerikanen op te bouwen, laat staan om hen in de praktijk te helpen.'

Texas en Kansas: blijven de staten Republikeins?

Bij presidentsverkiezingen zijn swing states vaak doorslaggevend, omdat zij de balans in het kiescollege kunnen doen doorslaan. Bij de midterms ligt dat anders, maar de geografische spreiding van politieke steun blijft belangrijk. Competitieve Senaatsverkiezingen in traditioneel Republikeinse staten kunnen mede bepalen welke partij de controle over het Congres krijgt. Texas en Kansas zijn twee staten om in de gaten te houden, waar de Democraten kansen lijken te hebben om de Republikeinen te verslaan.

Texas wordt al jaren gezien als een staat waar de Democraten mogelijk terrein kunnen winnen. Ondanks ingrijpende demografische veranderingen blijft de staat echter overwegend Republikeins. Een belangrijke verklaring daarvoor is dat Latino-kiezers minder vaak op de Democraten stemmen dan vooraf werd verwacht. 'Alleen dit jaar komen er bijzonder gunstige omstandigheden samen voor de Democraten in Texas', vertelt Hull. 'Ten eerste lijkt de steun onder Latino-kiezers voor Trump, die in 2024 nog was toegenomen, weer af te nemen door de economische situatie en het gewelddadige optreden van ICE. Daarnaast heeft James Talarico, de Democratische kandidaat voor de Senaat, veel aanhangers weten te mobiliseren. Hij profileert zich als populist en praktiserend presbyteriaans christen en heeft zich bewezen met zijn tijd in het parlement van Texas waar hij met beide partijen heeft samengewerkt.'

'Zijn Republikeinse tegenstander, Ken Paxton, is ondertussen een kwetsbare kandidaat. Paxton is de hoogste juridische functionaris van Texas, maar hij is beschuldigd van fraude. Vorig jaar vroeg zijn vrouw bovendien een echtscheiding aan op ‘bijbelse gronden’ — iets wat in een conservatieve staat als Texas absoluut not done is. Maar wat misschien het belangrijkste is, is dat Democratische geldschieters uit het hele land veel geld in Talarico’s campagne steken. In een land waar geld een grote rol speelt bij verkiezingen, kan dat doorslaggevend zijn.'

Stemrecht en de integriteit van verkiezingen

Naast de directe strijd om de controle over het Congres zullen de midterms ook de veerkracht van de Amerikaanse democratische instituties op de proef stellen.

'In de zuidelijke staten kunnen de gevolgen van een uitspraak van het Hooggerechtshof, die de bescherming onder de Voting Rights Act van 1965 heeft verzwakt, aanzienlijk zijn. Die uitspraak heeft sommige parlementen in zuidelijke staten ertoe aangezet de grenzen van kiesdistricten opnieuw te tekenen, waardoor zwarte Amerikanen politiek buitenspel kunnen worden gezet.'

Hull benadrukt ook dat het Amerikaanse ministerie van Justitie een belangrijke rol zal spelen in de aanloop naar de verkiezingsdag.

'Het ministerie heeft zijn toezicht op de verkiezingssystemen van verschillende staten geïntensiveerd, waaronder die van Alaska en Californië. Enerzijds kan dit erop wijzen dat Donald Trump en zijn bondgenoten rekening houden met een zeer slechte verkiezingsavond voor de Republikeinen. Anderzijds is het een teken dat de president mogelijk opnieuw niet bereid zal zijn verkiezingsuitslagen als legitiem te erkennen wanneer die voor hem ongunstig uitpakken.'

Een oordeel over Trump, maar niet noodzakelijk over het trumpisme

De midterms in november kunnen tot een grote verschuiving in Washington leiden, vooral als de Democraten opnieuw de controle krijgen over een of beide kamers van het Congres. Zo’n uitslag zou het voor de regering moeilijker maken om haar plannen uit te voeren en de Democraten meer ruimte geven om de president kritisch te volgen, onderzoek te doen naar zijn beleid en daartegen in verzet te komen.

'Als de verkiezingen een grote verschuiving in het voordeel van de Democraten laten zien, zouden sommige analisten dit kunnen beschouwen als het moment waarop Amerikanen klaar zijn met rechtspopulistische politiek. Maar het gevaar bestaat dat we de betekenis van de uitslag overdrijven', zegt Hull. 'Deze verkiezingen zullen minder een referendum zijn over alles waar Trump voor staat, en meer een uiting van de onvrede van veel Amerikanen over een aantal heel specifieke zaken: de oorlog tegen Iran, het gewelddadige optreden van ICE en vooral de hoge kosten van het levensonderhoud.'