8 July 2026
De Open Competitie ENW – XS subsidies van maximaal €50.000 zijn bedoeld om veelbelovende ideeën, vernieuwende en risicovolle initiatieven binnen de zeven ENW-disciplines mogelijk te maken. Het voorgestelde onderzoek is grensverleggend en op voorhand staat niet vast of de beoogde doelstelling gehaald wordt. Wat telt is dat elk resultaat, zowel positief als negatief, de wetenschap vooruit helpt.
De toegekende UvA FNWI projecten zijn:
dr. B. Baumgartner (UvA-HIMS)
De moderne chemische productie is nog steeds afhankelijk van fossiele grondstoffen en inefficiënte oxidatieprocessen, wat vraagt om schonere en selectievere alternatieven. Wij pakken deze uitdaging “steen voor steen” aan met een bio-geïnspireerd systeem dat oxidanten alleen produceert en gebruikt wanneer en waar ze nodig zijn. We bouwen complementaire bouwstenen van metaal-organische raamwerken (metal-organic frameworks, MOFs) die gecontroleerde ruimtes op nanoschaal creëren, waarin reactanten gerichter reageren. Deze aanpak verbetert selectiviteit, vermindert afval en verlaagt het energieverbruik. Het project onderzoekt of deze geïntegreerde strategie conventioneel gebruik van bulk-oxidanten kan vervangen en zo duurzamere chemische synthese mogelijk maakt.
dr. M.A. Fernández Ibanez (UvA-HIMS)
Dit project onderzoekt een nieuwe methode om geneesmiddelen te activeren met behulp van mechanische kracht. We ontwikkelen ‘prodrugs’ die inactief blijven totdat ze worden geactiveerd door echografie, een veilige en veelgebruikte medische techniek. In tegenstelling tot bestaande methoden, die afhankelijk zijn van warmte of chemische reacties, gebruikt onze aanpak kleine, speciaal ontworpen moleculen die mechanische energie omzetten in een gerichte trigger voor het vrijkomen van het geneesmiddel. Hierdoor kunnen medicijnen lokaal worden geactiveerd, wat bijwerkingen vermindert en de effectiviteit van behandelingen verbetert. Dit project opent de weg naar een nieuwe strategie voor gerichte medicijnafgifte.
dr. T. Šolomek (UvA-HIMS)
Leverkankerpatiënten lopen vaak een hoog chirurgisch risico vanwege een slechte bloedstolling. Ook de huidige echografiebehandelingen zijn lastig uit te voeren bij tumoren die zich in de buurt van grote bloedvaten bevinden. We ontwikkelen een chemisch systeem dat reageert op zowel licht als geluid. Licht activeert pro-medicijnen of medicijndragers, waardoor ze gevoeliger worden voor laagvermogen ultrageluid. Wanneer deze geactiveerd worden, kunnen de vrijgekomen stoffen kankercellen direct elimineren. Deze methode biedt een ongekende, maar precieze en veilige behandeling die vitale bloedvaten en zenuwen beschermt, en biedt een oplossing voor patiënten die geen traditionele operaties of warmtetherapieën kunnen ondergaan.
dr. J.A. Soto Oton (UvA-IoP)
Neutrino’s behoren tot de meest voorkomende deeltjes in het universum, maar ze reageren zo zwak dat ze buitengewoon moeilijk te detecteren zijn. In het hart van neutrino‑experimenten staan sensoren die extreem zwakke ultraviolette lichtflitsen in grote tanks met vloeibaar argon moeten meten. Dit project onderzoekt of een speciaal plastic met 3D‑printen kan worden omgevormd tot nieuwe lichtvangers die in vloeibaar argon werken. Als dit lukt, kan dat de bouw van de volgende generatie neutrino‑ en dark‑matter‑detectors vereenvoudigen en nieuwe ideeën voor medische beeldvorming opleveren.