Onze mensen over … de spanning tussen vakbonden en werkgevers
Faculteit der Rechtsgeleerdheid
9 June 2026
AOW onder druk
Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief heeft het plan om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen geschrapt, maar de discussie over de stijgende kosten is nog niet voorbij. In een brief aan de vakbonden laat hij daar geen misverstand over bestaan: hij wil samen met werkgevers en werknemers in gesprek over ‘de toekomst van de oudedagsvoorziening in ons land’ en daarom naar ‘alternatieven’ kijken.
Paul de Beer, emeritus hoogleraar Arbeidsverhoudingen, plaatst vraagtekens bij de prognoses van het CPB waar Vijlbrief zich op baseert. ‘Het CPB is stelselmatig te pessimistisch in zijn voorspellingen over de AOW’, zegt hij in de Volkskrant. Al zolang Den Haag worstelt met de oplopende kosten van de AOW kijkt het CPB vooruit om de politiek een handje te helpen. ‘Maar als je terugkijkt, zie je dat die voorspellingen steeds niet zijn uitgekomen.’
Volgens De Beer zou de minister moeten uitgaan van de meest ‘reële verwachtingen’, gebaseerd op het beleid van de afgelopen decennia. Dan ziet de toekomst van de AOW er volgens hem minder somber uit.
Bezuinigingen op WW en WIA
De vakbonden gaan ondertussen de strijd aan met het kabinet over de geplande bezuinigingen op de WW en WIA. Er komen landelijke acties als het kabinet die plannen niet intrekt. De vraag is hoeveel werknemers zich daarin herkennen. ‘Ik weet niet of iedere werknemer zich op dit moment voldoende aangesproken voelt in het probleem dat de vakbonden schetsen’, zegt hoogleraar Arbeidsrecht Evert Verhulp op nu.nl.
Volgens Verhulp hangt de bereidheid om te staken af van de slagkracht van de vakbonden en hun achterban. ‘Actievoeren doe je niet alleen omdat er een concreet probleem is, maar juist ook om uiting te geven aan een meer algemeen gevoel van onvrede. Het is belangrijk om als vakbond duidelijk te maken wat er nu speelt. Daarbij hangt de actiebereidheid ook af van de bezorgdheid van mensen over het beleid.’
Verhulp vindt het wel begrijpelijk dat de vakbonden niet met het kabinet in gesprek willen gaan. ‘Anders wordt er over “minder” bezuinigen gesproken, terwijl de vakbonden pleiten voor géén bezuinigingen.’
Waarom cao-overleg steeds vaker schuurt
Ook aan de cao-tafels neemt de spanning toe. Volgens Maarten Keune, hoogleraar Sociale zekerheid en arbeidsverhoudingen, wordt het spel tussen vakbonden en werkgevers de laatste jaren steeds harder gespeeld. ‘Voor de arbeidsverhoudingen is dat geen goede ontwikkeling, zeker als je voorstander van het poldermodel bent,’ zegt hij op nu.nl.
Keune benadrukt dat de vakbonden en werkgevers de afgelopen jaren vaker tegenover elkaar zijn komen te staan. Daardoor komen ze er tijdens cao-onderhandelingen steeds moeilijker uit. ‘De vakbonden, met name de FNV, komen met stevige looneisen. Zij vinden dat bedrijven genoeg winst maken om dat te kunnen betalen.’ Toch ziet de hoogleraar dat de nuance in bepaalde bedrijfstakken en sectoren nog aanwezig is. ‘Dat er redelijke winsten worden gemaakt klopt wel, maar dat geldt niet voor alle bedrijven en sectoren. Een vakbondsman op bedrijfsniveau krabbelt echt wel terug als een onderneming de loonruimte niet kan betalen.’
Het conflict over de sociale zekerheid en de lonen gaat dieper dan één bezuinigingsplan of één cao-eis. De kernvraag is of het huidige kabinet, de vakbonden en de werkgevers elkaar nog genoeg vertrouwen om samen oplossingen te kunnen vinden.