For best experience please turn on javascript and use a modern browser!
You are using a browser that is no longer supported by Microsoft. Please upgrade your browser. The site may not present itself correctly if you continue browsing.
Op 19 oktober 2026 overleed prof. mr. Wouter Kalkman. Hij was al enige tijd ziek, maar zijn overlijden was toch onverwacht, en veel te vroeg. Wouter was sinds 2006 als bijzonder hoogleraar verzekeringsrecht verbonden aan de faculteit (afdeling privaatrecht en het ACIS, Amsterdam Centre of Insurance Studies). Deze leerstoel werd indertijd ingesteld door de Stichting Verzekeringswetenschap, en vervolgens overgenomen door het Verbond van Verzekeraars, en in 2016 door de Stichting Mercatura Honesta. Wouters hoofdfunctie was die van chief/general legal counsel bij NN, en vanaf de oprichting ervan in 2012, hoofd Legal & Compliance van het in-house advocatenkantoor NN Advocaten.

Wouter promoveerde in 1997 aan de VU op het proefschrift ‘Begunstiging bij levensverzekering, in het bijzonder met betrekking tot het huwelijksvermogensrecht’. Hij was redacteur van Pensioen Jurisprudentie, het Verzekerings-Archief, Juridische berichten voor het notariaat en vaste medewerker van AV&S (Aansprakelijkheid, Verzekering en Schade), zat in de redactie van het Compendium Verzekeringsrecht, en schreef het boek Levensverzekering, beide verschenen in meerdere drukken. Hij behoorde tevens tot de auteurs van de bundels Tekst en Commentaar Verzekeringsrecht, en Tekst en Commentaar Gezondheidsrecht.

Op 15 juni 2006 aanvaardde Wouter zijn benoeming als bijzonder hoogleraar verzekeringsrecht met de oratie ‘...Papier, hier!...’? over de (on)mogelijkheid levensverzekeringen via het internet af te sluiten. Aan de faculteit doceerde hij het vak levensverzekeringsrecht, en was hij medeoprichter van de bijzondere leergang Verzekeringsrecht, een postacademische opleiding die, indien met succes afgerond, leidt tot de (beschermde) titel CIL (Certified Insurance Lawyer) voor advocaten of CILE (Certified Insurance Law Expert) voor niet-advocaten. In november 2022 organiseerde Wouter een symposium over verzekeringsrecht in Den Haag. De complexiteit en breedte van het verzekeringsrecht werd er op zeer bevlogen en inspirerende wijze uiteengezet. Wouter zelf sprak die middag over de verzekeringsrechtelijke gevolgen van oorlog in het algemeen en de oorlog in Oekraïne in het bijzonder.

Naast de werkzaamheden die gericht zijn op het verzekeringsrecht, was Wouter lid van de Commissie Onderzoek Museale Verwervingen, een commissie die zich bezighoudt met het begeleiden van het onderzoek door Nederlandse musea naar kunstobjecten die mogelijk gekwalificeerd moeten worden als geroofde kunst van Joodse eigenaars. Zijn interesse in de Tweede Wereldoorlog kreeg nog een bijzonder vervolg omdat hij in Leiden op een bijzonder adres bleek te wonen en wel in het huis waarin eerder (van 1938-1947) de ‘Leidse Mata Hari’, Hella ten Cate Brouwer, woonde, een verzetsvrouw en dubbelspionne. Het inspireerde Wouter tot het doen van onderzoek naar haar geschiedenis, hetgeen resulteerde in het boek: Herinner mij er niet aan – De lotgevallen van verzetsvrouw en dubbelspionne Hella ten Cate Brouwer (uitgeverij Gingko, Leiden, 2024). Hij maakte daarbij gebruik van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging, de archieven van de Britse veiligheidsdiensten MI5 en MI6, de Binnenlandse Veiligheidsdienst, en familiedossiers waaronder dagboeken van direct betrokkenen. Zorgvuldig wordt de geschiedenis van Ten Cate Brouwer gereconstrueerd. Zij werd lang gezien als degene die de Katwijkse verzetsman Klaas den Dikken zou hebben verraden. Wouters reconstructie toont aan dat niet zij maar haar broer hem heeft verraden. Over het feit dat ze had gespioneerd voor de Duitsers is Wouter mild: “Het archief verleidt tot denken in zwart en wit, maar het leven van Hella bestond uit veel kleuren” (interview Ewald Wagenaar in VO-NN Magazine, 2026).

Behalve met Ten Cate Brouwer hield Wouter zich ook bezig met de vrij onbekend gebleven Oekraïens-Oostenrijkse componist Sergei Bortkiewicz: “De geschiedenis laat mensen vallen. Ik vind het de moeite waard om te kijken wie er achter die schaduw staat. Talent alleen is niet genoeg om te overleven. De twintigste eeuw heeft veel van Bortkiewicz afgenomen. Hij bleef componeren terwijl de wereld onder hem weggleed. […] Mijn rol is kijken, ordenen, analyseren en in context plaatsen”. Hij voegde daaraan toe “je herkent wel iets van dezelfde kwetsbaarheid. Je denkt dat je de regie hebt, tot het leven een andere afslag neemt. Ook dan moet je volhouden” (citaten uit bovengenoemd interview). Dat laatste trof me, want tekenend voor Wouter zelf; zo recent als april 2026, toen hij al erg ziek was, werkte hij nog mee aan de podcast ‘De Goede Vaderlander’ van kamp Amersfoort. Over zijn dubbele identiteit van jurist en schrijver, stelde Wouter in hetzelfde interview: “Ik voel me beide. Het recht vraagt om structuur, het archief om verbeelding. Die twee hoeven elkaar niet te bijten”.

Wouter heeft zoals hij zelf zei een fantastisch leven gehad. Op 23 oktober werd in besloten kring afscheid van hem genomen. Zijn schoonzoon vertelde me dat hoe druk Wouter het ook had in zijn werkzame leven, het werk niet ‘mee naar huis’ ging, en hij altijd tijd nam voor zijn familie.

We zullen Wouter missen, maar zijn nalatenschap aan de faculteit en daarbuiten alsook de herinneringen aan zijn bijzondere persoonlijkheid blijven koesteren.

Marjoleine Zieck