For best experience please turn on javascript and use a modern browser!
You are using a browser that is no longer supported by Microsoft. Please upgrade your browser. The site may not present itself correctly if you continue browsing.
Vandaag op Prinsjesdag draagt Rianne Letschert, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, een spectaculaire combinatie van hoed en schouderstuk geïnspireerd op het chemisch onderzoek van UvA hoogleraar Wim Noorduin. Kunstenaar en ontwerpster Malou Beemer zette zijn microscopisch kleine kristalstructuren – normaal gesproken onzichtbaar voor het blote oog – om in draagbare kunst.
Bovenzijde van de hoed van minister Rianne Letschert. Beeld: NWO, Hilbert Krane.

Noorduin is bijzonder hoogleraar bij het Van ’t Hoff Institute for Molecular Sciences aan de Universiteit van Amsterdam en groepsleider bij onderzoeksinstituut AMOLF. Gedreven door nieuwsgierigheid probeert hij te ontdekken hoe de natuur in elkaar zit, waarbij hij de chemie als zijn belangrijkste hulmiddel inzet.

Letscherts ‘Hoed van de verwondering’ is een initiatief van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Hij staat symbool voor hoe die nieuwsgierigheid kan uitgroeien tot innovaties die onze samenleving veiliger, gezonder of creatiever maken.

Van verwondering naar een veilige omgeving

Noorduin onderzocht microscopische minerale structuren die sterk op bloemen lijken. Toen hij ze ontdekte werd hij betoverd door hun schoonheid; het voelde alsof hij een tuin vol bloemen was binnengestapt. De redactie van het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science deelde zijn fascinatie, en plaatste een van zijn foto’s op de cover.

Minister Letschert met hoed en schouderstuk tijdens Prinsjesdag. Foto: NWO.

Enkele jaren later ontdekte Noorduin dat hij zijn minerale structuren kon omzetten in zogenaamde halide perovskieten. Dit is een veelbelovende nieuwe generatie materialen voor zonnecellen. Dankzij Noorduins vindingrijkheid vormen ze nu ook de basis voor een spray waarmee giftig lood is aan te tonen.

Inmiddels wordt deze looddetectiespray wereldwijd op de markt gebracht door het bedrijf Lumetallix om schadelijke looddeeltjes in de leefomgeving op te sporen. Daarnaast wordt de spray door de politie gebruikt bij forensisch onderzoek om vast te stellen waar schoten zijn afgevuurd en wie er heeft geschoten.

De kracht van samenwerking tussen wetenschap en kunst

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) nam het initiatief voor de hoed en schouderstuk van minister Letschert. Via de ‘Kunst-route’ van de Nationale Wetenschapsagenda bracht NWO Noorduin in contact met kunstenares Malou Beemer en daagde hen uit om een hoed te ontwerpen die de kracht van samenwerking tussen wetenschap en kunst symboliseert. De hoed benadrukt ook het belang van interdisciplinaire samenwerking bij het creëren van een innovatieve samenleving, aldus NWO.

Een gedeelde fascinatie

Wim Noorduin en Malou Beemer tijdens de ontwerpfase. Foto NWO, Paul Tolenaar.

Beemer is ontwerpster, kunstenares en onderzoekster. In haar werk onderzoekt ze de relatie tussen mensen, het lichaam en hun omgeving, waarbij ze mode, textiel en technologie inzet om innovatieve en maatschappelijk duurzame ontwerpen te creëren. Vanuit haar studio werkt ze aan interdisciplinaire projecten die gericht zijn op ontwerpinnovatie en interactie met textiel.

Noorduin vond het heel inspirerend om met Beemer samen te werken: “Eigenlijk verschillen Malou en ik helemaal niet zoveel van elkaar. Ons startpunt is hetzelfde: we verbazen ons over processen in de natuur en hoe organismen simpele bouwstenen gebruiken voor complexe en functionele vormen. We zijn alle twee bijvoorbeeld geïnteresseerd in processen waarbij emergent – oftewel spontaan optredend – gedrag optreedt: het eindresultaat is hierdoor meer dan de som der delen.”  

Zie ook

NWO lanceert ‘Hoed van de Verwondering’