Bosma onderzocht in Amsterdam en Berlijn hoe Airbnb de markt voor kortetermijnverhuur zoals we die nu kennen in feite heeft gecreëerd, en hoe het platform het dagelijks leven van betrokkenen heeft veranderd.

Wanneer woningen bedrijven worden

Airbnb presenteerde zichzelf aanvankelijk als een manier waarop gewone mensen hun woning konden delen met gasten. Het beeld van de gastvrije host die mensen in de eigen woonruimte verwelkomt, werd een belangrijk onderdeel van de identiteit van het platform. Bosma laat zien dat dit beeld nog steeds belangrijk is, maar ook kan verhullen wat er in de praktijk komt kijken bij het ontvangen van gasten.

‘Airbnb heeft het mogelijk gemaakt om het ontvangen van gasten neer te zetten als iets dat zowel ondernemend als verzorgend is’, aldus Bosma. ‘Je verhuurt niet zomaar een kamer: je verwelkomt mensen, zorgt voor hen en deelt iets van je eigen wereld. Maar achter dat beeld gaat ook heel wat werk schuil.’ Kamers klaarmaken, schoonmaken, contact onderhouden met gasten en boekingen beheren: het kost allemaal tijd en moeite. Door de persoonlijke relatie tussen host en gast te benadrukken, kan het platform dit werk minder zichtbaar maken en het ontvangen van gasten tegelijk presenteren als een aantrekkelijke zakelijke kans.

Niet iedereen profiteert evenveel

Het bekende beeld van een individuele huiseigenaar die een extra kamer verhuurt, verhult ook de steeds complexere werkelijkheid van de markt voor kortetermijnverhuur. Achter één advertentie kunnen onder meer een eigenaar, een beheerder en een schoonmaker betrokken zijn, ieder met een eigen rol en aandeel in de inkomsten. Bosma constateert dat de groei van professionele verhuur de machtsverhoudingen tussen de verschillende betrokkenen heeft veranderd. Mensen die woningen bezitten of veel advertenties beheren, hebben vaak de beste mogelijkheden om hun bedrijf uit te breiden. Anderen, onder wie schoonmakers en mensen die het dagelijkse werk rond het ontvangen van gasten uitvoeren, hebben mogelijk minder zeggenschap en minder mogelijkheden om ervan te profiteren.

‘Het woord “host” wekt de indruk dat iedereen min of meer hetzelfde doet’, vertelt Bosma. ‘Maar achter dat label gaan heel verschillende posities schuil. Iemand die meerdere woningen bezit en iemand die ze schoonmaakt, maken allebei deel uit van de Airbnb-economie, maar hebben niet dezelfde macht of mogelijkheden.’

Invloed op de spelregels

De invloed van Airbnb reikt verder dan de transacties tussen hosts en gasten. Het bedrijf heeft ook geprobeerd invloed uit te oefenen op de manier waarop steden kortetermijnverhuur reguleren. Bosma laat zien hoe sinds 2015 de aanpak van Airbnb is veranderd in Amsterdam en Berlijn. In plaats van zichzelf neer te zetten als een bedrijf dat gereguleerd moet worden, is Airbnb zich steeds meer gaan profileren als een praktische partner voor lokale overheden. Een voorbeeld is het City Portal, dat gemeenten informatie biedt over advertenties en verhuuractiviteiten. Zulke hulpmiddelen kunnen nuttig zijn voor gemeentelijke ambtenaren, maar kunnen overheden ook afhankelijker maken van het platform voor informatie en technische diensten.

‘Airbnb reageert niet alleen op de regels die steden vaststellen, maar probeert ook invloed uit te oefenen op de manier waarop die regels worden besproken en toegepast’, zegt Bosma. ‘Door zich te presenteren als technisch partner kan het bedrijf de aandacht afleiden van de politieke vragen rond zijn bedrijfsactiviteiten.’

Meer dan alleen een plek om te overnachten

Uit Bosma’s onderzoek blijkt dat de effecten van platforms als Airbnb niet simpelweg te begrijpen zijn door het aantal vakantiewoningen te tellen of hun invloed op het woningaanbod te meten. De effecten reiken tot in huishoudens en werkplekken en beïnvloeden de manier waarop steden worden bestuurd.

‘Airbnb is afhankelijk van iets heel lokaals – de woningen van mensen – maar opereert op wereldwijde schaal’, zegt Bosma tot besluit. ‘Om de impact ervan te begrijpen, moeten we niet alleen kijken naar het platform en de gebruikers, maar ook naar de werknemers, gemeenschappen en overheden die ermee verbonden zijn en van wie leven en beslissingen erdoor worden beïnvloed.’