Voor haar clouddiensten is de EU enorm afhankelijk van drie Amerikaanse techgiganten: samen hebben deze meer dan 70% van de markt in handen en jaarlijks betaalt de EU 264 miljard euro aan voornamelijk Amerikaanse IT-producten en -diensten.

Om deze afhankelijkheid te verminderen heeft de EU een wetsvoorstel gedaan voor cloud- en AI-ontwikkeling (CADA). Het voorstel introduceert aantrekkelijkere investeringsvoorwaarden voor grootschalige uitbreiding van datacenters. Tegelijkertijd wil het voorstel regels invoeren voor de inkoop van clouddiensten door de overheid.

Niet ambitieus genoeg

De onderzoekers analyseerden het nieuwe EU-wetsvoorstel en concluderen dat het niet ambitieus genoeg is om de digitale autonomie van Europa te vergroten. Het streven naar digitale autonomie kan er zelfs door worden belemmerd, ‘terwijl in Nederland juist nu stappen worden gezet om minder afhankelijk van big tech te worden’, stelt een van de onderzoekers Kristina Irion.

De onderzoekers stellen dat overheden bij veel diensten beperkt worden in de mogelijkheid om extra eisen te stellen en zo hun afhankelijkheid te verminderen. ‘Zoals het er nu voorstaat zou dit EU-voorstel overheidsinstellingen zelfs tegenhouden als ze bewust voor een Europees alternatief willen kiezen’, aldus Irion.

Ook bij de grootschalige capaciteitsuitbreiding van datacenters blijft digitale autonomie onvoldoende gewaarborgd. ‘In het voorstel houden aanbieders en ontwikkelaars van datacenters van buiten de EU stevige voet aan de grond’, vult medeauteur Plixavra Vogiatzoglou aan. Bovendien heeft het voorstel te weinig aandacht voor duurzaamheid en de belangen van lokale gemeenschappen.

Digitale autonomie vraagt om meer dan extra datacentres

De onderzoekers erkennen dat de Europese afhankelijkheid van een klein aantal niet-Europese aanbieders een probleem is. Maar de CADA richt zich volgens hen te sterk op het uitbreiden van datacenters en het stimuleren van cloud- en AI-gebruik. ‘Voor meer digitale autonomie zijn ook duidelijke duurzaamheidsregels, democratische inspraak, sterkere eisen bij overheidsinkoop en meer steun voor Europese en open alternatieven nodig’, aldus Irion.

Details publicatie

Plixavra Vogiatzoglou, Kristina Irion, Anushka Mittal, Laurens Naudts en Charis Papaevangelou, 2026, Position Paper ‘The EU’s Proposal for a Cloud and AI Development Act: Not the Industrial Policy the EU Needs'’, Amsterdam: The Institute for information Law, 2026